Verzet in Saksichse stad Leipzig leidde tot val DDR
20 JAAR NA DE ‘MUUR’ IN 2009
9 november is de verjaardag van de val van de ‘Muur’. Wat niet iedereen weet is dat de ‘Wende’, die leidde tot de val van de Duitse Democratische Republiek, zijn oorsprong vond in de Saksische stad Leipzig. Wie tegenwoordig door Saksen reist, merkt dat in stadscentra en landelijke gebieden nog weinig herinnert aan het DDR-tijdperk. Het betreft een verleden dat niet wordt gekoesterd, maar toch ook niet is vergeten. Op diverse plaatsen in Saksen zijn vervlogen DDR-tijden te ervaren, vooral in het jubileumjaar 2009 wanneer het 20 jaar is geleden dat de Muur viel.
Hans-Jürgen Goller, directeur van het Saksisch Verkeersbureau: “Een onbedoeld geluk uit de DDR-periode was dat veel historische gebouwen weliswaar slecht onderhouden, maar niet gesloopt waren. Hierdoor werd het mogelijk om de afgelopen jaren veel bouwwerken te restaureren. Natuurlijk Dresden, maar ook Leipzig, Meissen, Freiberg, Pirna, Bautzen of Görlitz zijn in volle glorie hersteld. Qua kunst, architectuur en cultuur behoort Saksen tot de top van Duitsland. En in tegenstelling tot de DDR-tijd nu voor iedereen toegankelijk.”
‘Wende’
In de jaren tachtig kwamen steeds meer mensen bijeen in en rond de Nikolaïkirche (in het centrum van Leipzig). Hier werd steeds openlijker kritiek geuit op het dictatoriale regime. In 1989 leidde dit tot grote openbare demonstraties, waartegen de regering geen actie meer durfde te ondernemen. Mede omdat duidelijk werd dat de Sovjet-Unie geen steun zou verlenen aan het DDR-bewind. De demonstrerende mensen, die vaak de slogan ‘Wij zijn het volk’ riepen, kregen steeds meer zelfvertrouwen. De Leipziger volksopstand werd een nationale storm, die leidde tot de val van de ‘Muur’ op 9 november 1989. Op 3 oktober 1990 hield de DDR formeel op te bestaan en werd Oost-Duitsland herenigd in de Bondsrepubliek.
Bakermat Leipzig
In Leipzig wordt de herinnering aan de Wende levend gehouden met een monument bij de Nikolaikirche en in het ‘Runde Ecke’-gebouw. De Stasi (de beruchte staatsveiligheidspolitie) was in 1989 druk bezig belastend materiaal te vernietigen. Door ingrijpen van de bevolking werd dit grotendeels verhinderd. Uit de archiefstukken bleek tot hoe ver de tentakels van de Stasi reikten. In het voormalige Stasi-hoofdbureau in Leipzig houdt het burgercomité nog steeds een uniek museum in stand. Het Museum ‘Runde Ecke’ geeft de represaillemethoden weer, een beeld van de politie en veiligheidsdienst en toont vele interessante archiefstukken. Toegang gratis. www.runde-ecke-leipzig.de
Machtskolossen
Tegenwoordig is Bautzen (in de Oberlausitz ten oosten van Dresden) één van de mooiste historische plaatsen in Saksen, maar tot 1990 stond de naam in heel Oost-Duitsland synoniem voor gevangenschap. Midden in de stad, ironisch genoeg in een mooie villawijk, stond de centrale Stasi-gevangenis. Hier hield de DDR ‘ongewenste elementen’ in bewaring. De lugubere gevangenis is nu open voor bezoek en er worden rondleidingen gegeven door voormalig politieke gevangenen. www.stsg.de/main/bautzen/ausstellung
Circa 30 kilometer buiten Leipzig ligt een imposante Stasi-bunker. Elk laatste weekend van de maand is dit lugubere bouwwerk geopend voor het publiek. Zie voor meer informatie het hoofdstuk ‘Stasi Bunker’ op de website www.runde-ecke-leipzig.de
Op de Dübener heide, vlakbij de stad Bad Düben, ligt de Bunker Kossa. In deze ondergrondse commandobunker, met diverse militaire subcomplexen, krijgt de bezoeker onwillekeurig het Koude Oorlog gevoel terug. www.bunker-kossa.de
Dagelijks leven
Zin om de voormalige DDR-sfeer te proeven? In de wijnstad Radebeul (ook bekend door Winnetou-schrijver Karl May) is het ‘DDR Zeitreis Museum’ gevestigd. Hier maakt de bezoeker kennis met allerhande facetten van het dagelijks leven, waaronder een postkantoor, bijzondere huishoudartikelen tot motorfietsen. Nostalgisch getint, maar het geeft de sfeer van het recente verleden goed weer. www.ddr-zeitreise.de
In Pirna, de hoofdstad van de Sächsische Schweiz (nationaal park ten zuiden van Dresden) is een soortgelijk initiatief te vinden: www.ddr-museum-pirna.de
In ‘Madurodamvorm’ is de DDR te beleven in het ‘Klein Ossi Land’ van het Miniatuurpark Klein Welka (vlakbij Bautzen in het Oostelijk deel van Saksen). Voor jong en oud een leuke manier om kennis te maken met schaalbouwwerken in DDR-stijl: www.miniaturenpark.de
Trabi
Het beroemdste product van de DDR, de Trabant van het merk ‘Sachsenring’, werd in de voormalige Audi-fabrieken in Zwickau geproduceerd. Trabi’s in alle modelvormen, van cabrio tot brandweerauto, zijn te zien in de fraai gerestaureerde fabriekshal van het voormalige Auto Union. Er worden tevens autocollecties getoond die hier voor WOII werden geproduceerd, zoals Audi en Horch. Een aanrader. www.horch-museum.de
Souvenirs
Op diverse plaatsen zijn typische consumentenproducten uit het DDR-tijdperk verkrijgbaar. Speelgoed, keukengerei en wasmiddelen zijn ook online te bestellen bij www.allerlei-ostprodukte.de en etenswaren, T-shirts en klassiek snoepgoed bij www.meinosten.de
Reisbelevenis dichtbij
Saksen (hoofdstad Dresden) mag zich verheugen op een stijgende belangstelling onder Nederlandse reizigers. Deze deelstaat ligt zo’n 530 kilometer van de Nederlandse grens. Meer toeristische informatie op de Nederlandstalige site: www.saksen.info Via deze website is ook een gratis informatiepakket aan te vragen, inclusief de Nederlandstalige fietsbrochure.
<< terug |
